Technasium TOP Award 2011: techniek maakt fietsen veiliger

“Fiets veilig!” is dit jaar het aansprekende thema van de Technasium TOP Award, de jaarlijkse techniekwedstrijd voor de tweedejaars leerlingen van het technasium. De opdracht voor de leerlingen luidt: ontwikkel een slim fietssysteem tegen het met zijn drieën naast elkaar fietsen en verhoog daarmee de verkeersveiligheid. De regionale voorrondes zijn in februari en maart. De winnaars daarvan gaan op 15 en 16 april met elkaar de strijd aan tijdens de landelijke finale op de Hogeschool van Utrecht.

Veilig Verkeer Nederland (VVN) is dit jaar opdrachtgever van de Technasium TOP Award. VVN vraagt de deelnemers een systeem te ontwikkelen tegen het met zijn drieën naast elkaar fietsen. Dat mag niet en het veroorzaakt onveilige verkeerssituaties, die soms leiden tot ongelukken. Voorlichting helpt onvoldoende, er moet iets anders gebeuren. VVN denkt aan een systeem op de fiets met sensoren en actuatoren. Het registreert dat drie leerlingen naast elkaar fietsen en geeft vervolgens prikkels om dat niet meer te doen.

Techniek en vormgeving

Teams van drie of vier leerlingen gingen in het najaar van 2010 met deze opdracht aan de slag. Tijdens deze lokale voorrondes waren vele tientallen teams actief op alle technasiumscholen (havo/vwo) in heel Nederland. Zij probeerden zoveel mogelijk te werken als industrieel productontwikkelaars met verstand van techniek en gevoel voor vormgeving. Dat betekent niet alleen een mooi product ontwikkelen, maar ook rekening houden met de gebruiksvriendelijkheid. Met als eindresultaat een innovatieve oplossing voor verbetering van veiligheid en gebruik. De teams begonnen met een inventarisatie van de risico’s en gevolgen van fietsen met zijn drieën naast elkaar. Vervolgens bedachten ze een technisch systeem en werkten dat uit in schetsen. In een toelichting tegenover de lokale jury gaven ze aan welke materialen en energiebron ze gebruiken en hoe het systeem aan de fiets wordt bevestigd. De juryleden toetsten de ideeën ook aan vier belangrijkste eisen: monteerbaar op elke fiets, licht van gewicht, compact en niet demontabel.

Regionale voorrondes

De beste teams van elk technasium mogen dit jaar in februari en maart hun systeem presenteren tijdens de regionale voorrondes. Dat zijn 296 leerlingen verdeeld over 74 teams van 36 scholen uit de regio’s: Brabant Oost, Drenthe, Groningen, Midden Nederland, Overijssel, Randstad, West Brabant, Zuid Oost Nederland en Zuid West Nederland.

Vakkanjers

De 10 winnende teams van deze regionale voorrondes mogen meedoen aan de landelijke finale op vrijdag 15 en zaterdag 16 april op de Hogeschool van Utrecht (locatie Oudenoord). Tijdens deze eindstrijd maken ze in twaalf uur een virtuele weergave van hun systeem in een speciaal computerprogramma én bouwen ze een werkend demonstratiemodel. Dit is geen eenvoudige opgave. Daarom krijgen de finalisten hulp en begeleiding van zogenaamde Vakkanjers; dat zijn techniektalenten van bedrijven en ROC’s (Regionaal Opleidings Centrum). De Vakkanjer houdt op school het ontwerp tegen het licht en adviseert het team over realisatie en aanschaf van materialen voor de finale, om zo goed mogelijk de vertaalslag te kunnen maken van idee naar realistisch concept. En ook tijdens de finale mag de Vakkanjer zijn team adviseren en begeleiden.  De opdracht tijdens de finale wordt afgerond met een presentatie van het model en de virtuele weergave met een duidelijke toelichting door het team. De jury beoordeelt niet alleen het product, maar ook het proces. Bij de productbeoordeling kijkt de jury naar het demonstratiemodel (milieu, veiligheid en ergonomie), de presentatie, onderbouwing, gebruikte vaktaal en vaardigheden. Het proces wordt beoordeeld op de aspecten samenwerking, productgerichtheid, inventiviteit, plannen/organiseren en algemene werkhouding. Het gehele traject vanaf de regionale voorrondes tot en met de landelijke finale wordt gecoördineerd door Roel Martens van Fontys Pedagogisch Technische Hogeschool in Eindhoven (technische lerarenopleiding). Roel is tevens voorzitter van de jury, zowel bij de landelijke als de regionale finales.

Talent ontwikkelen

De Technasium TOP Award is een initiatief van de Stichting Technasium in nauwe samenwerking met Bureau TOP. Zij willen jongeren de kans geven hun talent voor techniek te ontwikkelen, onder andere door ze te laten kennismaken met de leuke en onmisbare wereld van de technische wetenschap en ze op deze manier te interesseren voor een bèta-opleiding. Dat Nederland genoeg technische toppers heeft op havo- en vwo-niveau, bewees de vorige editie van de Technasium Top Award. Het winnende team van het Ubbo Emmius uit Stadskanaal ontwikkelde in 2010 een multomap met led-verlichting en zonnecellen waarmee kinderen rond de evenaar ook ’s avonds kunnen studeren.